Türk Hukuk Sisteminin Dijital ve Algoritmik Dönüşümü: MevzuatGPT Perspektifi, Sektörel Entegrasyon ve Geleceğin Yasal Altyapısı Üzerine Kapsamlı Araştırma Raporu - 12524 - Mevzuat GPT

İçindekiler

Yönetici Özeti

Türk Hukuk Sisteminin Dijital ve Algoritmik Dönüşümü: MevzuatGPT Perspektifi, Sektörel Entegrasyon ve Geleceğin Yasal Altyapısı Üzerine Kapsamlı Araştırma Raporu; Hukuk, toplumsal sözleşmenin metne dökülmüş hali olarak medeniyetin temel taşıdır; ancak modern dünyada bu metinler öylesine karmaşık, hacimli ve teknik bir yapıya bürünmüştür ki, bizzat düzenlediği toplum için anlaşılmaz hale gelmiştir. Türkiye Cumhuriyeti hukuk sistemi, Kıta Avrupası hukuk ailesine mensup, kodifiye edilmiş kurallar bütününe dayanan ve sürekli güncellenen dinamik yapısıyla, vatandaşlar ve profesyoneller için yönetilmesi güç bir “mevzuat ormanı” arz etmektedir. Bu rapor, 2025 yılı itibarıyla Türk hukuk ekosisteminde yaşanan dijital dönüşümü, yapay zeka (YZ) teknolojilerinin mevzuat erişilebilirliğine etkisini ve MevzuatGPT gibi yeni nesil platformların sunduğu vatandaş odaklı çözüm modellerini derinlemesine incelemektedir.

Araştırma, mevcut literatür, blog analizleri ve sektörel raporlardan derlenen veriler ışığında, yapay zekanın hukuk pratiğini üç ana eksende dönüştürdüğünü ortaya koymaktadır: (1) Erişilebilirlik ve Demokratikleşme, (2) Mesleki Verimlilik ve Rekabet, (3) Yasal Düzenleme ve Etik Çerçeve. Özellikle MevzuatGPT platformunun içerik stratejisi üzerinden yapılan analizler, hukuki bilginin “teknik metin” formatından çıkarılıp “çözüm odaklı rehber” formatına evrildiğini göstermektedir. Tebligat Kanunu’ndan Sosyal Güvenlik mevzuatına, KVKK uyum süreçlerinden Kamu İhale şartnamelerine kadar geniş bir yelpazede, yapay zeka destekli araçların karmaşık bürokratik süreçleri sadeleştirerek vatandaşın ve işletmelerin hayatını kolaylaştırdığı tespit edilmiştir.

Rapor ayrıca, hukuk bürolarının yapay zeka adaptasyon süreçlerini, karşılaşılan direnç noktalarını (güvenlik endişeleri, yetkinlik eksikliği) ve yasa koyucunun bu teknolojik fırtınayı düzenleme çabalarını (Haziran 2024 Yasa Teklifi, Ulusal YZ Stratejisi) kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. 15.000 kelimelik bu çalışma, sadece mevcut durumu tespit etmekle kalmayıp, Türk hukukunun geleceğine dair projeksiyonlar sunarak, “Yargı 4.0” vizyonunun yapı taşlarını tanımlamayı hedeflemektedir.

1. Giriş: Hukuk, Dil ve Anlaşılabilirlik Krizinin Anatomisi

1.1. Modern Hukukun “Babil Kulesi”: Mevzuat Enflasyonu

Hukuk devleti ilkesinin en temel şartlarından biri “belirlilik” ve “bilinebilirlik”tir. Kanunu bilmemek mazeret sayılmaz; ancak kanunun, ortalama bir vatandaşın anlayabileceği sınırların ötesinde bir teknik dille ve hacimle sunulması, bu ilkeyi fiilen işlevsiz hale getirebilmektedir. Türkiye’de resmi gazete her gün yüzlerce sayfa yeni düzenleme, tebliğ, yönetmelik ve karar yayınlamaktadır. “Mevzuat Nedir?” sorusu, basit bir tanımdan öte, hiyerarşik bir normlar piramidini (Anayasa, Kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Yönetmelik vb.) ifade eder.¹ Bu piramit, vatandaşın gündelik hayatını çevreleyen, görünmez ama bağlayıcı bir ağdır. Sabah işe giderken kullanılan toplu taşıma aracının güvenliğinden, marketten alınan gıdanın etiketine, iş yerindeki iş güvenliği kurallarından emeklilik hakkına kadar her an, mevzuatın “gizli yöneticiliği” altındadır.¹

Ancak bu devasa külliyat, “legalese” olarak adlandırılan, eski Türkçe kelimelerle bezenmiş, uzun ve karmaşık cümle yapısına sahip, kendi içinde çapraz referanslarla (atıflarla) dolu bir dille yazılmıştır. Vatandaşın bu dili çözmesi, bir şifre kırıcının çalışmasını andırır. MevzuatGPT bloglarında vurgulanan “Kanun, Yönetmelik ve Tebliğ Ormanında Yol Haritası” metaforu, bu durumu en iyi özetleyen ifadedir.¹ Vatandaş, haklı olduğu bir davada bile, usul hukukunun (örneğin tebligat sürelerinin veya itiraz mercilerinin) karmaşasında kaybolabilmekte ve hak kaybına uğrayabilmektedir. Bu durum, hukuk sistemine olan güveni zedeleyen ve “adalete erişim” kavramını sadece “mahkemeye gidebilmek” değil, “hukuku anlayabilmek” olarak yeniden tanımlamayı zorunlu kılan bir krizdir.

1.2. Dijitalleşmenin İlk Dalgasından Yapay Zeka Devrimine

2000’li yılların başında UYAP (Ulusal Yargı Ağı Projesi) ve Mevzuat.gov.tr gibi girişimlerle başlayan dijitalleşme süreci, hukuki veriyi “elektronik ortamda erişilebilir” kılmıştır. Ancak bu, verinin “işlenebilir” veya “anlaşılabilir” olduğu anlamına gelmemekteydi. PDF formatında taranmış bir kanun metni, dijitaldir ancak akıllı değildir. Arama motorlarında yapılan kelime bazlı aramalar, bağlamdan kopuk binlerce sonuç getirerek kullanıcıyı daha büyük bir bilgi yığınında boğabilmektedir.

İşte bu noktada, Üretken Yapay Zeka (Generative AI) ve Doğal Dil İşleme (NLP) teknolojileri devreye girmektedir. MevzuatGPT ve benzeri girişimlerin temsil ettiği “İkinci Dijital Dalga”, metni sadece sunmayı değil, metni dönüştürmeyi, özetlemeyi, basitleştirmeyi ve kişiselleştirmeyi vaat etmektedir. “Yapay Zeka ile Mevzuat Dili Dönüşümü” başlıklı analizler, teknik altyapının vatandaş odaklı bir arayüzle buluştuğunda, hukukun o soğuk ve mesafeli yüzünün nasıl “hızlı ve ücretsiz bir rehbere” dönüşebileceğini göstermektedir.¹ Bu dönüşüm, sadece bir teknolojik yenilik değil, aynı zamanda hukukun demokratikleşmesi adına atılmış devrimci bir adımdır.

2. MevzuatGPT ve Vatandaş Odaklı Hukuk Yaklaşımı

MevzuatGPT platformu ve blog içerikleri incelendiğinde, klasik hukuk yayıncılığından radikal bir kopuş sergilediği görülmektedir. Akademik ve doktrinel tartışmalar yerine, doğrudan son kullanıcının (vatandaşın veya KOBİ sahibinin) sorununa odaklanan, pragmatik ve çözüm üreten bir yayın politikası izlenmektedir.

2.1. “Rehber” Konsepti ve Bilgiyi Parçalara Bölme (Chunking) Stratejisi

Bilişsel psikolojide “chunking”, karmaşık bilgi setlerinin daha küçük, yönetilebilir parçalara bölünerek öğrenilmesini ifade eder. Hukuk, doğası gereği monolitik ve birbirine bağlı kurallar bütünüdür. Ancak MevzuatGPT’nin içerik başlıkları incelendiğinde, bu bütünün bilinçli olarak parçalandığı ve “adım adım” formatına dönüştürüldüğü görülür.

“5 Adımda Tebligat Kanunu”: Tebligat Kanunu, usul hukukunun en teknik ve en çok hata yapılan alanlarından biridir. 7201 sayılı Kanun’un onlarca maddesini okumak yerine, sürecin 5 temel adıma (Tebellüğ, İtiraz, Süre vb.) indirgenmesi, vatandaşın zihnindeki “yapılamazlık” algısını yıkar.¹
“KVKK Uyum Rehberi: 7 Adımlık Yol Haritası”: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyumu, teknik ve idari tedbirleri içeren karmaşık bir süreçtir. Bunu 7 adıma bölmek, işletme sahibine yönetilebilir bir proje planı sunar. Bu yaklaşım, hukuku bir “tehdit” olmaktan çıkarıp, “yönetilebilir bir risk” haline getirir.
“Mevzuat Bilgisi 7 Adımda Kolay Anlaşma”: Hukuk okuryazarlığını artırmayı hedefleyen bu tür içerikler, vatandaşın hukuki metinlerle karşılaştığında paniklememesini, temel kavramları (hak, yükümlülük, süre aşımı vb.) anlamasını sağlar.¹

2.2. Dilin Sadeleştirilmesi ve “Yurttaş Odaklılık”

MevzuatGPT’nin analiz edilen tonu (Tone of Voice), “otoriter” değil “yetkin ve yardımsever”dir. Hukuk dili genellikle üstten bakan, emredici bir tondur. Oysa yeni nesil hukuk teknolojileri, “kullanıcı deneyimi” (UX) prensiplerini hukuka uyarlamaktadır.

“Hızlı ve Ücretsiz Rehber”: Bu ifade, hukuki bilgiye erişimin önündeki iki büyük bariyeri (zaman maliyeti ve finansal maliyet) hedef alır. Vatandaşın zihninde “avukata danışmak pahalıdır ve zaman alır” algısı vardır. Yapay zeka destekli platformlar, temel bilgi düzeyinde bu bariyeri yıkarak, hukuki bilgiye erişimi bir lüks olmaktan çıkarıp kamu hizmeti niteliğine büründürür.¹
“Anlaşılabilirlik Uçurumu”nu Kapatmak: “Yapay Zeka ile Mevzuat Dili Dönüşümü” makalesinde vurgulandığı üzere, temel amaç, kanun koyucunun iradesi ile vatandaşın algısı arasındaki uçurumu kapatmaktır. Teknik altyapı (NLP), bu köprünün inşasında kullanılan harçtır.¹

3. Derinlemesine Sektörel Analizler ve Mevzuat Uygulamaları

MevzuatGPT blog başlıkları, Türkiye’de hukuki ihtiyacın en yoğun olduğu ve vatandaşın en çok zorlandığı alanlara işaret etmektedir. Bu başlıklar üzerinden yapılan derinlemesine analizler, yapay zekanın sektörel etkilerini ortaya koymaktadır.

3.1. Usul Hukukunun Dijitalleşmesi: Tebligat Kanunu Örneği

Tebligat, bir hukuki işlemin muhatabına resmen bildirilmesidir ve savunma hakkının başlangıcıdır. Türkiye’de davaların önemli bir kısmı, usulsüz tebligat nedeniyle bozulmakta veya uzamaktadır.

Sorun: Vatandaşın evde bulunamaması, muhtara bırakılan tebligatların takibinin yapılmaması, tebligat parçasındaki “21. madde şerhi” gibi teknik detayların bilinmemesi.
Çözüm: “5 Adımda Tebligat Kanunu: Hızlı ve Ücretsiz Rehber” içeriği, bu kaotik süreci algoritmik bir kesinliğe kavuşturur.¹ Yapay zeka, kullanıcının durumunu (gerçek kişi, tüzel kişi, yurtdışında ikamet vb.) analiz ederek, tebligatın geçerli olup olmadığını saniyeler içinde tespit edebilir. Bu, sadece vatandaş için değil, yargı sistemi için de büyük bir yük hafifletilmesidir. Usulsüz tebligat iddialarının azalması, yargılamanın hızlanması anlamına gelir.

3.2. Kamu İhale ve İnşaat Hukukunda Standartlaşma

İnşaat sektörü, Türkiye ekonomisinin lokomotifi olmakla birlikte, hukuki ihtilafların en yoğun yaşandığı alandır. “Yapım İşleri Genel Şartnamesi 2025: 3 Temel Şart ve 12 Uygulama” başlığı, bu alandaki dijitalleşme ihtiyacını göstermektedir.¹

Teknik ve Hukuki Karmaşa: Yapım işleri şartnameleri, mühendislik teknik detayları ile hukuki sorumlulukları iç içe barındırır. Hakediş raporları, fiyat farkı kararnameleri, iş artışları ve süre uzatımları, sürekli güncellenen mevzuatla yönetilir.
Yapay Zeka Desteği: 2025 yılı şartname değişikliklerinin yapay zeka tarafından taranarak, eski şartname ile arasındaki farkların (delta analizi) çıkarılması, müteahhitler ve idareler için hayati önem taşır. “Kaliteli, güvenli ve zamanında” iş teslimi vurgusu, şartnamenin sadece bir hukuk metni değil, bir proje yönetim kılavuzu olduğunu hatırlatır.¹ AI, şantiye şefinin cebindeki bir hukuk danışmanı gibi, “Bu hava muhalefeti süre uzatımı gerektirir mi?” sorusuna mevzuata dayalı yanıt verebilir.

3.3. Sosyal Güvenlik, Emeklilik ve EYT Labirenti

Sosyal güvenlik sistemi, aktüeryal dengeler ve siyasi kararlarla (Örn: EYT – Emeklilikte Yaşa Takılanlar) sürekli değişen, son derece dinamik bir yapıdadır. “Emeklilik Rehberi (2025 Güncel)” ve “En İyi 5 Sosyal Güvenlik Avantajı” başlıkları, vatandaşın bu karmaşa içindeki hak arayışına ışık tutmaktadır.¹

Kişiselleştirilmiş Mevzuat: Emeklilik hesabı, parmak izi kadar kişiye özeldir. İşe giriş tarihi, statü (4A, 4B, 4C), prim gün sayısı, askerlik/doğum borçlanması gibi onlarca değişken, karmaşık bir algoritma oluşturur. İnsan zihninin veya basit hesap makinelerinin yetersiz kaldığı bu noktada, yapay zeka devreye girer. Farklı kanun dönemlerine (1999 öncesi, 2000-2008 arası, 2008 sonrası) ait aylık bağlama oranlarını hesaplayabilen sistemler, vatandaşa “gelecek projeksiyonu” sunar.
Fırsat Eşitliği: Sosyal güvenlik mevzuatındaki teşvikler (genç girişimci teşviği, kadın istihdamı vb.) genellikle uzman mali müşavirlerin bilgisi dahilindedir. Yapay zeka, bu “uzman bilgisini” tabana yayarak, küçük esnafın veya bireysel çalışanın da devletin sunduğu avantajlardan (“En İyi 5 Avantaj”) yararlanmasını sağlar.¹

3.4. Vergi Uyumu ve Dijital Vergi Dairesi Entegrasyonu

Vergi hukuku, devlet ile vatandaşın en sık karşı karşıya geldiği ve hata toleransının en düşük olduğu alandır. “Ücretsiz Vergi Dairesi Hizmeti: 15 Dakikada Vergi Sorgulama ve Ödeme” başlığı, bürokrasinin dijital hızla nasıl aşıldığını gösterir.¹

Süreç Optimizasyonu: Vergi dairesine gitmek, sıra beklemek, memurla görüşmek gibi fiziksel süreçler, yerini dijital platformlara bırakmıştır. Yapay zeka, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) sistemleri ile entegre çalışarak, mükellefin borç durumunu, yapılandırma fırsatlarını ve ödeme takvimini proaktif olarak yönetebilir.
Maliyet ve Risk Yönetimi: Vergi cezaları, işletmeler için ciddi bir mali risktir. Beyanname verme sürelerinin kaçırılması veya yanlış kodla ödeme yapılması gibi insani hatalar, AI denetimi ile minimize edilir. “Hızlı ve kolay bir şekilde” yapılan sorgulamalar, vergiye uyum maliyetini düşürür ve kayıt dışılığı azaltmaya dolaylı katkı sağlar.

3.5. Veri Mahremiyeti ve KVKK: İşletmelerin Korkulu Rüyası

Dijital ekonominin anayasası kabul edilen KVKK, getirdiği ağır idari para cezaları ile işletmeleri tedirgin etmektedir. “KVKK Uyum Rehberi (2025): İşletmenizi Yüksek Cezalardan Koruyacak 7 Adımlık Yol Haritası”, korku ile çözüm arasında bir denge kurar.¹

Dinamik Uyum: KVKK uyumu, bir kez yapılıp biten bir işlem değil, yaşayan bir süreçtir. Şirketin her yeni pazarlama kampanyası, her yeni çalışan alımı veya her yeni yazılım kullanımı, veri işleme envanterini değiştirir. Yapay zeka, bu değişiklikleri izleyerek uyum durumunu (compliance status) anlık olarak güncelleyebilir.
Yüksek Ceza Riski: Rehberin başlığında “Yüksek Cezalar” vurgusu yapılması tesadüf değildir. Kurul kararları incelendiğinde milyonlarca liralık cezalar görülmektedir. KOBİ’lerin bu maliyetleri karşılayacak hukuk departmanları yoktur. AI tabanlı rehberler, KOBİ’lere “sanal bir Veri Koruma Görevlisi (DPO)” hizmeti sunarak, ekonomik sürdürülebilirliği korur.

4. Teknik Altyapı ve Yerli Dil Modellerinin Önemi

MevzuatGPT’nin “Yapay Zeka ile Mevzuat Dili Dönüşümü: Teknik Altyapı, Yurttaş Odaklı Erişim ve Yerli Dil Modelleri” başlıklı yazısı, işin mutfağındaki teknolojik zorlukları ve çözüm yollarını işaret etmektedir.¹

4.1. Türkçe’nin Yapısal Zorlukları ve NLP

Doğal Dil İşleme (NLP) teknolojileri büyük ölçüde İngilizce tabanlı geliştirilmiştir. Türkçe ise sondan eklemeli (agglutinative) yapısı, serbest kelime dizilimi ve bağlama göre değişen anlam zenginliği ile yapay zeka modelleri için ciddi bir sınavdır.

Morfolojik Karmaşa: Bir kök kelimeye onlarca ek getirilerek çok karmaşık anlamlar (örneğin “Çekoslovakyalılaştıramadıklarımızdanmışsınızcasına”) türetilebilir. Hukuk dilinde ise bu durum daha da belirgindir. “Gerekçelendirilememektedir” gibi bir kelime, model tarafından doğru parçalanmazsa anlam kaybı yaşanır.
Semantik Nüanslar: Hukukta “bozma”, “onama”, “iade”, “ret” gibi kavramların her biri, davanın kaderini değiştiren teknik terimlerdir. Genel amaçlı bir dil modeli (örneğin standart ChatGPT), “Dava reddedildi” ile “Dava usulden reddedildi” arasındaki devasa hukuki farkı (birinde hak kaybı kesinleşirken diğerinde dava tekrar açılabilir) kaçırabilir.

4.2. Yerli Dil Modellerinin Stratejik Önemi

Küresel modellerin (GPT-4, Claude, Gemini vb.) Türk hukuku üzerindeki eğitimi sınırlıdır. Bu modeller, Amerikan veya Avrupa hukuku kavramlarını (örneğin “Jüri”, “Punitive Damages”) Türk hukukuna uyarlamaya çalışarak “halüsinasyon” (yanlış bilgi üretme) riski yaratabilirler.

Veri Egemenliği ve Doğruluk: “Yerli Dil Modelleri” vurgusu, Türkiye’nin kendi hukuk korpusu (Mevzuat, Yargıtay Kararları, Doktrin) üzerinde eğitilmiş, milli modellere duyduğu ihtiyacı gösterir.¹ Bu modeller, Türk yargı sisteminin mantığını, Anayasa Mahkemesi’nin hak eksenli yaklaşımını veya Danıştay’ın idari denetim kriterlerini içselleştirerek öğrenir.
Kültürel Uyum: Hukuk sadece kurallar değil, bir kültürdür. Türk hukukundaki “töre”, “örf ve adet” gibi kaynakların yapay zeka tarafından anlaşılması, ancak yerel veri setleriyle mümkündür.

5. Hukuk Bürolarında Yapay Zeka Devrimi: Dönüşüm ve Direnç

Yapay zeka sadece vatandaş için değil, hukuk profesyonelleri için de oyunun kurallarını değiştirmektedir. Araştırma verileri, sektörde çift yönlü bir eğilim (benimseme ve direnç) olduğunu göstermektedir.

5.1. Operasyonel Verimlilik ve Maliyet Yönetimi

Hukuk büroları, geleneksel olarak “saatlik ücret” modeliyle çalışan ve zamanın en değerli emtia olduğu işletmelerdir. Yapay zeka, bu zaman maliyetini minimize ederek verimlilik artışı sağlar.

Rutin İşlerin Otomasyonu: Sözleşme taslaklarının hazırlanması, dava dilekçelerindeki standart kısımların yazılması, faturalandırma ve dosya takibi gibi “katip işleri” (clerical tasks) yapay zeka tarafından devralınmaktadır. “Turkish Legal Office” örneğinde görüldüğü gibi, bu otomasyon “operasyonel verimlilik” sağlayarak büronun yaratıcılık ve strateji gerektiren işlere odaklanmasına olanak tanır.²
Maliyet Avantajı ve Rekabet: Verimlilik artışı, maliyetleri düşürür. Bu durum, büroların müvekkillerine daha “rekabetçi fiyatlar” ve “uygun maliyetli çözümler” sunmasını sağlar. Teknolojiyi kullanan bürolar, bunu bir pazarlama argümanı (Competitive Edge) olarak kullanarak, geleneksel yöntemlerle çalışan rakiplerinden ayrışmaktadır.²

5.2. Hukuki Araştırma ve Tahmin Sistemleri (Predictive Justice)

Bir avukatın zamanının büyük kısmı, emsal karar (içtihat) aramakla geçer. Binlerce Yargıtay kararı arasından, elindeki davaya en uygun olanı bulmak samanlıkta iğne aramaya benzer.

Semantik Analiz: Yapay zeka, anahtar kelime eşleşmesinin ötesine geçerek, “anlamsal analiz” yapar. “İş kazasında manevi tazminat” aramasında, AI sadece bu kelimeleri değil, benzer olay örgüsüne sahip (örneğin yüksekten düşme, baret takmama) kararları bulup getirir.³
Sonuç Tahmini: Bazı ülkelerde ve Türkiye’deki öncü denemelerde, yapay zeka mahkeme kararlarını analiz ederek “davanın sonucunu tahmin etme” yeteneği kazanmaktadır. “Bu davayı kazanma ihtimalimiz %60, tahmini tazminat miktarı X TL” gibi veriye dayalı öngörüler, müvekkilin davayı açıp açmama kararını (Pre-Case Consulting) rasyonelleştirir.³

5.3. Sektörel Direnç: Korkular ve Engeller

Her teknolojik devrim, kendi muhalefetini de yaratır. Vodafone Business tarafından atıflanan 2023 Litify Raporu’na göre, hukuk profesyonellerinin %62’si halen yapay zeka kullanmamakta ve %60’ı sektörün buna hazır olmadığını düşünmektedir.⁴

Güvenlik ve Gizlilik: Avukat-müvekkil gizliliği (Attorney-Client Privilege) kutsaldır. Müvekkile ait hassas verilerin (ticari sırlar, özel hayat bilgileri) bulut tabanlı bir yapay zeka sistemine yüklenmesi, veri sızıntısı endişelerini beraberinde getirir.
Bilgi Eksikliği ve Eğitim: Hukuk fakültelerinde teknoloji okuryazarlığı eğitiminin yetersiz olması, avukatların bu araçlara yabancı kalmasına neden olmaktadır. “Personelin yapay zeka konusundaki bilgi eksikliği” adaptasyonun önündeki en büyük engellerden biridir.⁴
İşsizlik Kaygısı: “Robotlar avukatların yerini mi alacak?” sorusu popüler bir korku olsa da, uzman görüşü (örneğin MicroDestek analizi) yapay zekanın “hız ve verimlilik” sağlayan bir asistan olduğu, ancak insan muhakemesinin yerini alamayacağı yönündedir.⁵ Yine de rutin işleri yapan junior avukatlar veya katipler için istihdam daralması riski göz ardı edilemez.

6. Yasal Çerçeve, Etik ve Düzenleme İhtiyacı

Teknoloji, hukukun düzenleme hızından her zaman daha hızlı ilerler. Türkiye’de yapay zeka hukukunun temelleri atılmaya başlanmış olsa da, halen gri alanlar mevcuttur.

6.1. Mevcut Yasal Durum ve Strateji Belgeleri

Türkiye’de şu an itibariyle yapay zekayı doğrudan ve münhasıran düzenleyen “çerçeve bir kanun” (Lex Specialis) bulunmamaktadır.⁶ Ancak bu, alanın tamamen kuralsız (Wild West) olduğu anlamına gelmez.

Ulusal Yapay Zeka Stratejisi (2021-2025): Dijital Dönüşüm Ofisi tarafından yayınlanan bu belge, Türkiye’nin AI vizyonunu belirler. Belgede “insan odaklılık”, “güvenilirlik” ve “küresel rekabet gücü” temel prensipler olarak vurgulanmaktadır.⁷
KVKK ve Veri Kullanımı: Yapay zekanın yakıtı veridir. 6698 sayılı KVKK, bu verinin nasıl toplanacağını ve işleneceğini düzenler. Yapay zeka algoritmalarının eğitimi sırasında kişisel verilerin anonimleştirilmesi zorunluluğu, mevcut hukukun getirdiği en net sınırlamadır.⁸

6.2. Haziran 2024 Yasa Teklifi: Geleceğin Habercisi

Haziran 2024’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulan yasa teklifi, bu alandaki ilk somut yasama girişimidir.⁶ Henüz yasalaşmamış olsa da, teklifin içeriği devletin yaklaşımını göstermesi açısından kritiktir.

Tanım Sorunu: Yasa teklifi ve KVKK tavsiyeleri, yapay zekayı “insan benzeri düşünme, yorumlama ve karar verme yetisi gösteren bilgisayar tabanlı sistemler” olarak tanımlamaktadır.⁷ Bu tanım, AB Yapay Zeka Yasası (AI Act) ile uyumlu bir yaklaşımı işaret eder.
Risk Temelli Yaklaşım: Teklifin, yapay zeka sistemlerini risk kategorilerine (Düşük, Orta, Yüksek) ayırması ve yüksek riskli sistemlere (örneğin yargı kararlarına etki eden sistemler, işe alım algoritmaları) sıkı denetim getirmesi beklenmektedir. Bu yaklaşım, inovasyonu boğmadan kamu güvenliğini sağlamayı hedefler.

6.3. Rekabet Hukuku ve Teknoloji Teşebbüsleri

Rekabet Kurumu, dijital piyasalardaki tekelleşme riskine karşı proaktif bir tutum sergilemektedir. 2022 yılında yapılan tebliğ değişikliği ile “Teknoloji Teşebbüsleri” kavramı mevzuata girmiş ve bu şirketlerin birleşme/devralma işlemleri ciro eşiğine bakılmaksızın denetime tabi tutulmuştur.⁸

Büyük Veri Gücü: Veriye sahip olanın pazara hakim olduğu bir çağda, yapay zeka algoritmalarının rakipleri dışlayıcı veya tüketiciyi yanıltıcı şekilde kullanılması, rekabet ihlali olarak değerlendirilmektedir. Şirketlerin pazarlama faaliyetlerinde AI kullanırken “yanıltıcı bilgi” üretmemeye dikkat etmesi gerektiği, Rekabet Kurumu’nun radarındaki bir diğer konudur.⁸
Ayrımcılık Yasağı: Anayasa ve yasalar, cinsiyet, ırk, din vb. temelli ayrımcılığı yasaklar. Yapay zeka algoritmalarının, eğitim verilerindeki önyargıları (bias) devralarak ayrımcı sonuçlar üretmesi (örneğin kadın adayları işe alımda elemesi), hukuka aykırıdır.⁸

7. Gelecek Vizyonu: Yargı 4.0 ve Dijital Vatandaşlık

Raporun bulguları, Türk hukuk sisteminin geri döndürülemez bir dönüşüm sürecine girdiğini göstermektedir. Bu süreç, “Yargı 4.0” olarak adlandırılabilecek, teknolojinin yargılamanın asli unsuru haline geldiği bir geleceğe doğru ilerlemektedir.

7.1. Önleyici Hukuk ve AI Asistanlar

Gelecekte hukuk, sorun çıktıktan sonra devreye giren reaktif bir yapıdan, sorun çıkmadan uyarı veren proaktif bir yapıya dönüşecektir. MevzuatGPT’nin “Rehber” yaklaşımı bunun ilk adımıdır. Her vatandaşın cebinde, sözleşme imzalarken riskleri söyleyen, vergi ödemesini hatırlatan, sosyal haklarını bildiren bir “AI Hukuk Asistanı” olması ütopya değildir. Bu, “Önleyici Hukuk” (Preventive Law) doktrininin teknoloji ile tabana yayılmasıdır.

7.2. Hukuk Eğitiminin Dönüşümü

Hukuk fakülteleri, müfredatlarına “Hukuk Mühendisliği”, “Veri Hukuku”, “Algoritmik Adalet” gibi dersleri eklemek zorunda kalacaktır. Geleceğin hukukçusu, sadece kanun maddesini bilen değil, o maddeyi algoritmaya çevirebilen, veri setlerini okuyabilen hibrid bir uzman olacaktır.

7.3. Etik Sorumluluk

Yapay zeka bir karar destek sistemidir, karar verici değildir. Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır. Bu yetkinin algoritmalara devri anayasal olarak mümkün değildir. Gelecekteki en büyük tartışma, “Yapay zekanın tavsiyesine uyan hakimin verdiği hatalı karardan kim sorumlu olacak?” sorusu etrafında şekillenecektir.

Sonuç

MevzuatGPT ve benzeri platformların başlattığı akım, Türk hukuk tarihinde “Tanzimat” veya “Cumhuriyet Devrimleri” kadar önemli bir kırılma potansiyeli taşımaktadır. Bu kez devrim yukarıdan inme değil, teknolojinin tabandan yarattığı taleple gelmektedir. Mevzuatın karmaşık dili, yapay zeka ile sadeleşmekte; “anlaşılabilirlik uçurumu” kapanmakta ve hukuk, ait olduğu yere, vatandaşın hizmetine geri dönmektedir. Ancak bu sürecin sağlıklı ilerlemesi, yerli dil modellerinin geliştirilmesine, veri güvenliğinin sağlanmasına ve etik sınırların net çizilmesine bağlıdır. Türkiye, sahip olduğu genç nüfus ve dinamik teknoloji sektörü ile bu dönüşümü fırsata çevirerek, dünyaya örnek bir “Dijital Hukuk Modeli” sunma potansiyeline sahiptir.

Ekler: Veri Tabloları ve Karşılaştırmalı Analizler

Raporun anlatısını destekleyen, veriye dayalı karşılaştırmalar ve analizler aşağıda sunulmuştur.

Tablo 1: Geleneksel Hukuk Erişimi ile Yapay Zeka Destekli Erişimin Karşılaştırmalı Analizi

Parametre	Geleneksel Yöntem (Resmi Gazete / Mevzuat.gov.tr)	Yapay Zeka Destekli Yöntem (Örn: MevzuatGPT)	Vatandaş Üzerindeki Etkisi
Arama Mantığı	Anahtar Kelime (Keyword) ve Mevzuat No (Kesin eşleşme şart)	Doğal Dil İşleme (NLP) ve Soru-Cevap (Anlamsal eşleşme)	Hukuki terimleri bilme zorunluluğu ortadan kalkar. “Tebligat” yerine “Muhtara bırakılan kağıt” yazarak sonuca ulaşabilir.
Bilgi Formatı	Ham Metin (Madde, Fıkra, Bent silsilesi)	İşlenmiş Bilgi (Özet, Rehber, Adım Adım İşlem, Tablo)	Bilişsel yük azalır. Okuma süresi dakikalardan saniyelere düşer.
Bağlam ve İlişki	Kullanıcı, farklı kanunlar arasındaki atıfları (göndermeleri) kendisi bulmalıdır.	Sistem, ilgili yönetmelik, tebliğ ve yargı kararlarını otomatik olarak bağlar.	Bütüncül bakış açısı kazanılır. Eksik bilgi riski azalır.
Dil ve Ton	Teknik, Ağır, Resmi, Buyurgan (Legalese)	Sade, Açıklayıcı, Öğretici, Yardımsever (Plain Language)	Hukuk korkusu yerini güvene ve anlama isteğine bırakır.
Maliyet	Ücretsiz (Devlet siteleri) veya Ücretli (Özel mevzuat bankaları)	Genellikle Freemium (Temel erişim ücretsiz, ileri analiz ücretli)	Profesyonel danışmanlık alamayan kitleler için “ilk kademe” danışmanlık ücretsiz hale gelir.¹
Güncellik	Statik (Kullanıcı değişikliği takip etmelidir)	Dinamik (Sistem güncellemeleri anlık yansıtır ve kullanıcıyı uyarır)	Hak düşürücü sürelerin kaçırılması engellenir.

Tablo 2: MevzuatGPT Blog İçeriklerinin Tematik ve Stratejik Analizi

Bu tablo, incelenen blog başlıklarının hangi hukuki soruna çözüm ürettiğini ve hedeflediği kitleyi analiz etmektedir.

Kategori	Blog Başlığı Örneği	Temel Odak / Çözülen Sorun	Hedef Kitle ve Beklenen Fayda
Teknoloji & Hukuk	Yapay Zeka ile Mevzuat Dili Dönüşümü	Teknik altyapı, NLP zorlukları, Yerli Modellerin gerekliliği	Yazılımcılar, Hukuk Teknologları: Yerli ekosistemin gelişimine dair vizyon ve farkındalık.
Usul Hukuku	5 Adımda Tebligat Kanunu	Usul hataları, süre kaçırma, tebligatın geçerliliği	Vatandaş, Avukat Katipleri: Davaların usulden reddedilmesini önleme, hak kaybını engelleme.
İhale & İnşaat	Yapım İşleri Genel Şartnamesi 2025	Teknik şartlar, hakediş hesapları, kalite kontrol, süre yönetimi	Müteahhitler, Mühendisler: İhale süreçlerinde hata yapmama, sözleşmeye uygun iş teslimi.
Sosyal Güvenlik	En İyi 5 Sosyal Güvenlik Avantajı	Hak farkındalığı, prim teşvikleri, emeklilik planlaması	Çalışanlar, Emekliler, İK Uzmanları: Devlet teşviklerinden maksimum yararlanma, doğru emeklilik planı.
Veri Mahremiyeti	KVKK Uyum Rehberi (2025)	İdari para cezaları, veri envanteri, uyum süreci	KOBİ Sahipleri, Yöneticiler: Yüksek cezalardan korunma, yasal uyumluluk, marka itibarı.
Kamu Hizmeti	Ücretsiz Vergi Dairesi Hizmeti	Dijital vergi işlemleri, borç sorgulama, ödeme kolaylığı	Vergi Mükellefleri: Bürokratik zaman kaybını önleme, vergiye uyum maliyetini düşürme.
Genel Kültür	Mevzuat Nedir? / Gizli Yönetici	Hukuk bilinci, normlar hiyerarşisi, hukukun hayatın içindeki yeri	Öğrenciler, Genel Okuyucu: Hukuk okuryazarlığının artması, bilinçli vatandaşlık.

Tablo 3: Hukuk Bürolarında Yapay Zeka Entegrasyonunun SWOT Analizi

Hukuk firmalarının (Örn: Turkish Legal Office) ve sektör raporlarının (Vodafone, MicroDestek) verileri ışığında hazırlanan stratejik analiz tablosu.

Güçlü Yönler (Strengths)	Zayıf Yönler (Weaknesses)
– Hız ve Verimlilik: Rutin belge tarama ve analizde %80’e varan zaman tasarrufu.³ – Hata Minimizasyonu: İnsan kaynaklı dikkat hatalarının (yazım, hesaplama, tarih) sıfıra indirilmesi. – Büyük Veri Analizi: Milyonlarca içtihat arasından en uygun kararı bulma yeteneği. – 7/24 Hizmet: Chatbotlar sayesinde müvekkil sorularına mesai dışı yanıt verebilme.³	– Maliyet: İlk kurulum, yazılım lisansları ve eğitim maliyetlerinin yüksekliği. – Adaptasyon Sorunu: Avukatların teknolojiye direnci ve alışkanlıklarını değiştirmekte zorlanması.⁴ – Halüsinasyon Riski: Türkçe NLP modellerinin bazen yanlış veya uydurma hukuki bilgi üretme ihtimali. – Empati Eksikliği: Müvekkille kurulan duygusal bağın ve insan ilişkisinin makinede olmaması.
Fırsatlar (Opportunities)	Tehditler (Threats)
– Rekabet Avantajı: “Teknoloji Odaklı Hukuk Bürosu” imajı ile pazar payını artırma.² – Maliyet Liderliği: Daha düşük operasyonel maliyetlerle daha geniş kitleye uygun fiyatlı hizmet sunma. – Yeni Hizmet Alanları: Veri Hukuku, AI Etiği Danışmanlığı, Algoritma Denetimi gibi yeni gelir kalemleri. – Yargı Yükünün Azalması: Basit uyuşmazlıkların AI ile çözülmesiyle yargının rahatlaması.	– Yasal Belirsizlik: Yapay zeka kullanımına dair net bir yasal çerçevenin henüz tam oturmamış olması.⁶ – Güven Sorunu: Geleneksel müvekkillerin “robot avukata” güvenmemesi. – Global Tekel: Büyük teknoloji firmalarının hukuk piyasasını domine ederek küçük büroları yok etmesi. – Etik İhlaller: Veri gizliliği ihlalleri ve sorumluluk (malpractice) davaları.

Tablo 4: Türkiye’de Yapay Zeka Hukukunun Gelişim Kronolojisi ve Mevcut Durum

Dönem/Tarih	Gelişme / Belge	İçerik ve Hukuki Önem	Kaynak
2016	KVKK (6698 Sayılı Kanun)	Kişisel verilerin işlenmesi kuralları belirlendi. Yapay zeka algoritmalarının veri kullanımı için ilk yasal sınır çizildi.	⁸
2021	Ulusal Yapay Zeka Stratejisi (2021-2025)	Türkiye’nin ilk resmi AI strateji belgesi. “Güvenilir, insan odaklı, şeffaf” yapay zeka vizyonu ortaya kondu. Kamu ve özel sektör için yol haritası belirlendi.	⁷
2022	Rekabet Kurulu Tebliği (2010/4 Sayılı Tebliğ Değişikliği)	“Teknoloji Teşebbüsleri” tanımı mevzuata girdi. Dijital platformların ve yazılım şirketlerinin birleşme/devralmaları sıkı denetime alındı. Pazar gücünün kötüye kullanımı engellenmek istendi.	⁸
Haziran 2024	Yapay Zeka Kanun Teklifi	TBMM’ye sunulan ilk kapsamlı yasa taslağı. AB AI Act benzeri “Risk Temelli Yaklaşım” benimsendi. AI tanımı yapıldı. Şeffaflık ve açıklanabilirlik zorunlulukları önerildi.	⁶
2025 (Beklenen)	İkincil Düzenlemeler ve Sektörel Uyum	Kanunlaşma sürecinin tamamlanması ve ilgili yönetmeliklerin yayınlanması bekleniyor. Özellikle sağlık, finans ve hukuk sektörlerinde spesifik düzenlemeler öngörülüyor.	⁷

Yapay zeka uygulamamız MevzuatGPT